Katalog/10. Sınıf/Türk Dili ve Edebiyatı

10. Sınıf — Türk Dili ve Edebiyatı

TYMM 2026 kazanım haritası

1. Tema: Sözün Ezgisi

TDE1.1

“Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.2

“Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.3

“Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.4

“Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlere yönelik dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme Okuma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.1

“Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.2

“Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.3

“Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.4

“Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini değerlendirebilme Edebiyat Atölyesi (Anlatma) Konuşma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.1

Belirlenen bir tema çerçevesinde seçtiği şiirlerden oluşan bir şiir dinletisi hazırlama ve sunma sürecini yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.2

Seçtiği şiirleri etkili ve güzel bir biçimde sunmak için şiir dinletisinin içeriğini oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.3

Seçilen şiirleri etkili ve güzel bir biçimde sunabilmek için kural uygulayabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.4

Gerçekleştirilen şiir dinletisine yönelik süreci değerlendirebilme Yazma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.1

Dinlediği/izlediği metni film şeridi hâline getireceği yazma sürecini yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.2

Dinlediği/izlediği metni film şeridi hâline getireceği yazısına içerik oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.3

Film şeridi hâline getirdiği yazısını düzenlerken kural uygulayabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.4

Film şeridi hâline getirdiği yazısına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme İçerik Çerçevesi “Sözün Ezgisi” temasının içerik çerçevesi şu şekildedir: • Okuma • Konuşma • Dinleme/İzleme • Yazma Okuma becerisinin geliştirilmesi için edebiyatın sözün akıcı ve ahenkli kullanımına dayalı anlatımlarına dikkat çekilir. Türk dili ve edebiyatının farklı dönemlerine ve gelişim çizgisine örnek oluşturması bakımından koşuk ve türkü türünde metinler seçilir. Bu metinlere ilaveten ara metin olarak belirlenen koşma ve ninni türündeki metinler ile ezgi ve ahenk gibi unsurların önemi ortaya konur. Konuşma becerisinin geliştirilmesinde öğrenciler, kendi belirledikleri bir tema çerçevesinde seçtikleri şiirlerden oluşan bir şiir dinletisi hazırlayarak sözlü anlatımlarını gerçekleştirirler. Böylece öğrencilerin farklı edebî gelenekten belirli bir temayı esas alan şiirleri belirlemelerine, dilin kullanımının ve edebî anlayışın değişimini seçtikleri bu eserler yoluyla izlemelerine olanak tanınır. Dinleme/izleme becerisinin geliştirilmesinde çok modlu bir metin olarak masal türünde bir eser seçilir ve bu metnin tahlili yapılır. Öğrencilerin masaldaki tekerlemelerin, kalıplaşmış ifadelerin vb. nasıl kullanıldığını fark etmeleri sağlanır. Yazma becerisinin geliştirilmesinde öğrencilerden dinledikleri/izledikleri masal metnini film şeridi hâline getirmeleri istenir. Böylece bir metni farklı bir türle yeniden ifade etmeleri sağlanır. Anahtar Kavramlar ahenk, anonim, ezgi, gelenek, kurmaca, masal anlatıcısı, masalın bölümleri, olağanüstülük, ritim, sözlü kültür, varyant, yapı unsurları (olay, kişiler, zaman, mekân) Öğrenme Kanıtları (

▶ Koç Tavsiyesi

2. Tema: Kelimelerin Ritmi

TDE1.1

“Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.2

“Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.3

“Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.4

“Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlere yönelik dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme Okuma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.1

“Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.2

“Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.3

“Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.4

“Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini değerlendirebilme Edebiyat Atölyesi (Anlatma) Konuşma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.1

Dilin ritimle ilişkili estetik yönünü kullanarak edebiyat alanında iz bırakmış şahsiyetlerin edebî yönünü yansıtan bir podcast (sesli blog) hazırlama sürecini yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.2

Dilin ritimle ilişkili estetik yönünü kullanarak edebiyat alanında iz bırakmış şahsiyetlerin edebî yönünü yansıtan bir podcast hazırlamak için gerekli içeriği oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.3

Hazırlanan podcastleri sunarken kural uygulayabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.4

Hazırlanan podcastlere yönelik süreci değerlendirebilme Yazma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.1

Bilgilendirici bir metni edebî metne dönüştüreceği yazma sürecini yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.2

Bilgilendirici bir metni edebî metne dönüştüreceği yazısına içerik oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.3

Edebî metne dönüştürdüğü yazısında kural uygulayabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.4

Edebî metne dönüştürdüğü yazısına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme İçerik Çerçevesi “Kelimelerin Ritmi” temasının içerik çerçevesi şu şekildedir: • Okuma • Yazma • Dinleme/İzleme • Konuşma Okuma becerisinin geliştirilmesi için şiir anlayışlarındaki estetik değişimi ritim özelinde yansıtabilecek metinlere dikkat çekilir. Bunu yapabilmek için şiir türünde birer metin (gazel ve saf şiir) seçilir. Bu metinler üzerinden edebî metinlerin ahenk özellikleri ile kelimelerdeki ritim özelliklerinin yapıya, içeriğe ve üsluba katkısı ortaya konur. Yazma becerisinin geliştirilmesinde, bilgilendirici bir metni edebî metne dönüştürme çalışması yapılır. Bu çalışmadan hareketle bilgilendirici bir metinle edebî bir metnin dinamiklerinin karşılaştırılması sağlanır. Böylece bilginin estetik bir biçimde öğrenciler tarafından yeniden yazılmasına imkân verilir. Dinleme/izleme becerisinin geliştirilmesinde çok modlu bir metin olarak söyleşi türünde bir metnin tahlili yapılır. Öğrencilerin dilin akıcı ve rahat söyleyişinin dinlediği/izlediği bilgilendirici metinlere nasıl yansıdığını fark etmeleri sağlanır. Konuşma becerisinin geliştirilmesinde edebiyat alanında iz bırakmış şahsiyetlerin edebî yönünü tanıtan bir podcast hazırlanır. Böylece öğrencilerin seçtikleri şairi/yazarı daha yakından tanımaları ve dijital imkânları kullanarak bir ürün ortaya çıkarmaları sağlanır. Anahtar Kavramlar açık ve örtük ileti, ahenk unsurları, aruz, beyit, gerçeklik, imge, kafiye, ölçü, ritim, sembol (simge) Öğrenme Kanıtları (

▶ Koç Tavsiyesi

3. Tema: Dünden Bugüne

TDE1.1

“Dünden Bugüne” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.2

“Dünden Bugüne” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.3

“Dünden Bugüne” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.4

“Dünden Bugüne” temasında ele alınan metinlere yönelik dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme Okuma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.1

“Dünden Bugüne” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.2

“Dünden Bugüne” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.3

“Dünden Bugüne” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.4

“Dünden Bugüne” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini değerlendirebilme Edebiyat Atölyesi (Anlatma) Konuşma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.1

Türk destanlarıyla ilgili hazırladığı konuşmasında konuşmayı yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.2

Türk destanlarıyla ilgili hazırladığı konuşmasında türe özgü içerik oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.3

Türk destanlarıyla ilgili hazırladığı konuşmasında kural uygulayabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.4

Türk destanlarıyla ilgili hazırladığı konuşmasına yönelik süreci değerlendirebilme Yazma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.1

Fabl türünün özelliklerine uygun olarak oluşturduğu metinlerde yazmayı yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.2

Fabl türünün özelliklerine uygun olarak oluşturduğu metinlerde içerik oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.3

Fabl türünün özelliklerine uygun olarak oluşturduğu metinlerde kural uygulayabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.4

Fabl türünün özelliklerine uygun olarak oluşturduğu metinlere yönelik yazma sürecini değerlendirebilme İçerik Çerçevesi “Dünden Bugüne” temasının içerik çerçevesi şu şekildedir: • Okuma • Konuşma • Dinleme/İzleme • Yazma Okuma becerisinin geliştirilmesi için tarihî süreç içerisinde edebî türlerde meydana gelen değişim ve dönüşüme örnek oluşturması bakımından destan ve mesnevi seçilir. Sözlü kültüre ait ve millî nitelikler taşıyan destanlardan mesnevi türüne kadar ilerleyen süreçte Türk dili ve edebiyatındaki değişim ve dönüşüm yolculuğu bu metinlerin incelenmesi suretiyle ortaya konur. Konuşma becerisinin geliştirilmesinde öğrenciler, Türk destanlarıyla ilgili bir sunum yaparak sözlü bir anlatım gerçekleştirir. Bu sayede Türk kültürünün en eski ürünlerini yakından tanımaları, incelemeleri ve arkadaşlarına aktarmaları sağlanır. Dinleme/izleme becerisinin geliştirilmesinde kahramanları insan dışı varlıklar olan, sembolik anlatımın önemli örnekleri kabul edilen fabl metni seçilir. Öğrenciden dinlediği/izlediği fabl metnini anlamlandırmasına ve çözümlemesine yönelik çalışmalar yapması beklenir. Yazma becerisinin geliştirilmesinde öğrenciler, bir fabl yazma çalışması yapmak suretiyle yazılı bir anlatım gerçekleştirir. Öğrencilerden yazacakları fablın amacına uygun olarak yöntem ve strateji belirlemeleri istenebilir. Hayal güçlerini kullanarak sembolik bir anlatımla özgün ürünler ortaya çıkarmaları sağlanır. Anahtar Kavramlar anlatım biçimleri, destan, didaktik üslup, doğal destan, fabl, halk hikâyesi, kurmaca, mesnevi, motif, olağanüstülük, sözlü gelenek, yapma destan Öğrenme Kanıtları (

▶ Koç Tavsiyesi

4. Tema: Nesillerin Mirası

TDE1.1

“Nesillerin Mirası” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.2

“Nesillerin Mirası” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.3

“Nesillerin Mirası” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE1.4

“Nesillerin Mirası” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme Okuma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.1

“Nesillerin Mirası” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.2

“Nesillerin Mirası” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.3

“Nesillerin Mirası” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE2.4

“Nesillerin Mirası” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini değerlendirebilme Edebiyat Atölyesi (Anlatma) Konuşma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.1

Dede Korkut hikâyelerinden birini canlandırdığı konuşma sürecini yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.2

Dede Korkut hikâyelerinden birini canlandırdığı konuşmasına uygun içerik oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.3

Dede Korkut hikâyelerinden birini canlandırdığı konuşmasında kural uygulayabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE3.4

Dede Korkut hikâyelerinden birini canlandırdığı konuşmasına yönelik süreci değerlendirebilme Yazma

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.1

Dinleme/izlemede incelediği hikâyeyi şiire dönüştürerek oluşturduğu yazısında yazmayı yönetebilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.2

Dinleme/izlemede incelediği hikâyeyi şiire dönüştürerek oluşturduğu yazısında içerik oluşturabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.3

Dinleme/izlemede incelediği hikâyeyi şiire dönüştürerek oluşturduğu yazısında kural uygulayabilme

▶ Koç Tavsiyesi
TDE4.4

Dinleme/izlemede incelediği hikâyeyi şiire dönüştürerek oluşturduğu yazısına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme İçerik Çerçevesi “Nesillerin Mirası” temasının içerik çerçevesi şu şekildedir: • Okuma • Konuşma • Dinleme/İzleme • Yazma Okuma becerisinin geliştirilmesinde din, sosyoloji, felsefe, dil ve kültür gibi alanlarda yaşanan değişimler çerçevesinde Dede Korkut hikâyelerinden bir metin ile Tanzimat Dönemi’nden bir şiir incelenir. Ara metin olarak Servetifünun Dönemi’nden bir roman ile Fecriati Dönemi’nden bir şiir ele alınır. Bu metinler aracılığıyla sosyolojik, felsefi ve kültürel hayatta meydana gelen değişimlerin edebiyata nasıl yansıdığına cevap aranır. Konuşma becerisinin geliştirilmesinde öğrencilerin Dede Korkut hikâyelerinden birini canlandırmaları suretiyle sözlü bir anlatım gerçekleştirilir. Böylece geçmişten bugüne kültürümüzde değişmeden kalan ve değişen unsurları daha iyi anlamaları sağlanır. Dinleme/izleme becerisinin geliştirilmesinde Millî Edebiyat Dönemi’nin ruhunu yansıtan bir hikâye örneği incelenir. Bu metin ile millî değerlerin edebiyata nasıl yansıdığı, tarihî gerçekliklerin edebiyata hangi yönlerden kaynaklık ettiği gibi konuların üzerinde durulur ve öğrencilerde millî bilincin uyandırılması hedeflenir. Yazma becerisinin geliştirilmesinde öğrencilerin dinledikleri/izledikleri Millî Edebiyat Dönemi’ne ait hikâyeyi bir şiir metni hâline getirmeleri sağlanır.Böylece bir metinde konu edilen olay, durum ya da duygular farklı bir edebî türle ifade edilirken dilin özgün ve etkili kullanımı sağlanır. Anahtar Kavramlar açık ve örtük ileti, değişim, dönem, hikâye, kurmaca, millî bilinç, millî edebiyat, olağanüstülük, roman, sözlü kültür, şiir, yaşantı, yenilik Öğrenme Kanıtları (

▶ Koç Tavsiyesi